თამაში “გო” და ჩხორწყუ ერთმანეთს ეცნობიან

22 მაისს, 12:00 საათზე, მოსწავლე-ახალგაზრდობის სახლში გაიმართება საჯარო შეხვედრა, რომელსაც გოჩა დვალიშვილი — იმერეთის გო-ს ფედერაციის პრეზიდენტი ჩაატარებს. ის გვიამბობს, რა არის გო, რა წესებით თამაშობენ მსოფლიოში მილიონობით ადამიანი და ბოლოს მსურველები თამაშსაც სცდიან.

ღონისძიების ინიციატორია ბიძინა ყალიჩავა — ჩხოროწყუში ინტელექტუალური თამაშების პოპულარიზაციის ერთ-ერთი პიონერი.

სანამ ეწვევით, მოგიყვებით, რა არის გო და რატომ ღირს მისი გაცნობა.

1. რა არის გო?

გო ორი მოთამაშისთვის განკუთვნილი სტრატეგიული სამაგიდო თამაშია. მოთამაშეები რიგრიგობით დებენ შავ და თეთრ ქვებს დაფაზე. ერთი შეხედვით ძალიან მარტივია — დაფა, შავი და თეთრი ქვები. სინამდვილეში კი ეს არის ლოგიკის, მოთმინებისა და წინასწარ ფიქრის თამაში, რომელშიც ერთი არასწორი სვლა მთელი თამაშის შედეგს ცვლის.

გო დაახლოებით ოთხი ათასი წლის ისტორიის მქონე თამაშია. წარმოშობით ჩინურია — ჩინურად მას „weiqi” (围棋, „გარემოცვის თამაში”) ჰქვია, იაპონურად — „igo” (囲碁), საიდანაც წამოვიდა საერთაშორისო სახელი „გო”. კორეაში მას „baduk” (바둑) უწოდებენ. დღეს მსოფლიოში 40 მილიონზე მეტი მოთამაშეა, ძირითადად — ჩინეთში, იაპონიასა და კორეაში.

2. დაფა და ქვები

გო თამაშდება სპეციალურ ხის დაფაზე. ერთი მოთამაშე თამაშობს შავი ქვებით, მეორე — თეთრით. ქვები იდება დაფაზე, ხაზების გადაკვეთის წერტილებზე და, განსხვავებით ჭადრაკისგან, დადების შემდეგ აღარ მოძრაობს.

3. როგორ დებენ ქვას?

ქვა არ იდება უჯრაში და არც ხაზზე. ის ყოველთვის იდება მხოლოდ ხაზების გადაკვეთის წერტილში. ერთხელ დადებული ქვა აღარ მოძრაობს — დაფაზე რჩება ბოლომდე, თუ მოწინააღმდეგემ არ აიღო (იხ. შემდეგი ნაბიჯი).

თამაშს იწყებს შავი. შემდეგ მოთამაშეები რიგრიგობით დებენ ქვებს — თითო ქვა თითო სვლაზე. სვლის გამოტოვება დაშვებულია, თუმცა ეს იშვიათად ხდება.

4. რა არის მიზანი?

თამაშის მიზანია დაფაზე მეტი სივრცის შემოსაზღვრა და კონტროლი — ვიდრე მოწინააღმდეგე მოახერხებს. აქ მთავარი არ არის სწრაფი თავდასხმა — მთავარია სწორად დანახვა, მოთმინება და სტრატეგია.

როცა ორივე მოთამაშე გადაწყვეტს, რომ მეტი სვლა აღარ რჩება, თამაში სრულდება. შემდეგ ითვლება,

5. როგორ ხდება ჩაჭრა?

ყოველ ქვას, რომელიც დაფაზე დევს, აქვს მის გვერდით თავისუფალი წერტილები — ე.წ. „ლიბერთიები”. თუ ქვას ან ქვების ჯგუფს ყველა თავისუფალი წერტილი დაეკარგა — ანუ მთლიანად შემოერტყა მოწინააღმდეგის ქვები — ის დაფიდან იხსნება.

ეს არის გოს ერთ-ერთი ფუნდამენტური წესი. სწორედ ამიტომ შეიძლება ერთი პატარა, ერთი შეხედვით უმნიშვნელო სვლა ძალიან მნიშვნელოვანი აღმოჩნდეს — მან შეიძლება მთელი ჯგუფი გადაარჩინოს ან, პირიქით, შემუსროს.

6. რატომ ღირს გოს სწავლა?

გო ავითარებს ოთხ მთავარ უნარს:

• ლოგიკა — სვლების შედეგების წინასწარ გათვლა
• კონცენტრაცია — დაფაზე ერთდროულად მრავალი მონაკვეთის თვალყურის დევნება
• სტრატეგია — გრძელვადიანი გეგმის შედგენა და მისი დაცვა ცვალებად ვითარებაში
• მოთმინება — სწრაფი გადაწყვეტილების ნაცვლად სწორის ლოდინი

სწორედ ამიტომ თამაშობს მას დღემდე მსოფლიოში მილიონობით ადამიანი — სკოლების მოსწავლეებიდან დაწყებული, ბიზნესის ლიდერებამდე.

გელით ჩხოროწყუში