Garahi fortress (Najagu) as a defensive structure

გარახის ( ნაჯაგუს) ჯიხები, როგორც თავდაცვითი ნაგებობები

Крепость Гарахи (Наджагу) как оборонительное сооружение

Numerous historical monuments created by our ancestors have stood the test of time and have survived to this day. Most of them have been studied by scientists, but many monuments have been left unattended or not fully explored.

1

These include Najagu and Homarkirde located in Chkhorotskhu.
Our country has always had an enemy. There were no less complex attacks to repel numerous enemies, which led to the need to create defensive structures.

Defenses have existed more or less always. Even when man lived in the stone age. Our Museum presents stone tools of the stone age. With the help of such and similar tools, man drove the predators out of the cave and settled in them. The cave was both warmer and more protected, since it had to repel attacks from one side.

1147518 10201117777737921 1259363007 o
View from Garakha

Time has passed. The man left the cave. He built a more comfortable dwelling. The need also called for more different means of protection. People settled on a high place on a hill. Learned to make metal. The stone was first replaced with bronze, then iron.

Bronze weapons were more reliable and convenient than stone weapons and iron bronze, but weapons and courage alone were not enough. Sometimes a sudden attack required cover. Initially, these buildings were primitive. After the creation of the state, there were fortress cities with towers and fences, thanks to which a unified defense system was created.who was in the castle, warned the guards of the second castle.

It was a sign of impending danger. When this system worked properly, the country was organized to fight the enemy. If this chain was broken, the enemy attacked Garakha defense system consisted of three towers. One of the towers is currently in ruins. According to local resident Datyusha Kvartzhava, the height of the stone-covered tower was five meters from the South and half a meter from the North because of the mountain slope, which was apparently used for prisoners The upper part is 250 meters from the lower part. It is built of boulders of rivers Khobistskali and local conglomerates.

The upper tower is built high. The builders specially raised the height of the ground and compacted it. This tower was supposed to be for surveillance purposes.. On the South side, at a height of three meters, the tower has an entrance hole with a diameter of one and a half meters. The stone roof collapsed. The pitchers were buried in the floor, probably for water supply.at the end of the feudal era, when firearms with rifles and ammunition appeared, the architecture of buildings changed dramatically. The third lower part is larger than the top (10×10 m), the height is ten meters. The wall is two meters thick.

77315320 737184100132284 2521513958758678528 o

გურამ მალანია

You may also like

Leave a Reply

წინაპართა მიერ შექმნილმა უამრავმა ქრისტიანულმა ისტორიულმა ძეგლმა გაუძლო დროს და ჩვენამდე მოაღწია. მათი უმრავლესობა შესწავლილია მეცნიერთა მიერ, მაგრამ რიგი ძეგლებისა უყურადღებოდაა მიტოვებული ან ბოლომდე შესწავლილი არაა.

1

ასეთთა რიგს განეკუთვნება ჩხოროწყუში მდებარე გარახას იგივე ნაჯაგუს და ხომაკირდეს ჯიხები.

ჩვენს ქვეყანას  მტერი ყოველთვის ჰყავდა. მრავალრიცხოვანი მტრის მოგერიებაზე არანაკლებ ძნელი თარეშული თავდასხმები იყო, რამაც თავდაცვითი ნაგებობების აუცილებლობა განაპირობა.

თავდაცვითი საშუალებები მეტნაკლებად ყოველთვის არსებობდა. მაშინაც , როცა ადამიანი ქვის  ხანაში ცხოვრობდა. ჩვენს მუზეუმში ინახება ქვის ხანის საბრძოლო იარაღები. ასეთი და მსგავსი იარაღებით ადამიანმა მტაცებელი ცხოველები გამოქვაბულიდან გამოდევნა და თვითონ შესახლდა მასში. გამოქვაბულში თბილადაც იყო და უფრო დაცულიც, რადგანაც თავდასხმების  მოგერიება ერთი მხრიდან უხდებოდა.

1147518 10201117777737921 1259363007 o
ხედი გარახიდან

გავიდა დრო. ადამიანმა დატოვა გამოქვაბული. მან თვითონ ააშენა უფრო მოსახერხებელი საცხოვრებელი. საჭიროებამაც უფრო სხვაგვარი  თავდაცვითი საშუალებები მოითხოვა. ადამიანი გორაზე მაღალ ადგილზე დასახლდა. ისწავლა ლითონის გამოდნობა. ქვა ჯერ ბრინჯაომ შეცვალა, შემდეგ რკინამ. ბრინჯაოს იარაღი – ქვის იარაღთან , ხოლო რკინისა ბრინჯაოსთან შედარებით  უფრო საიმედო და მოსახერხებელი იყო, მაგრამ მარტო იარაღი და ვაჟკაცობა არ კმაროდა. ზოგჯერ მოულოდნელი თავდასხმების  დროს საჭირო იყო თავშესაფარი ნაგებობა.

თავდაპირველად ეს ნაგებობები პრიმიტიული იყო სახელმწიფოებრიობის ჩამოყალიბების შემდეგ ჩნდება ციხე- ქალაქები კოშკებითა და გალავნებით, რომელთა საშუალებით იქმნება თავდაცვის ერთიანი სისტემა, როდესაც ქვეყნის რომელიმე მხრიდან მტერი გამოჩნდებოდა, მეციხოვნეები ცეცხლის დანთებით აგებინებდნენ ერთმანეთს მტრის შემოსევის შესახებ. ე.ი ეს იყო ნიშანი მოახლოებული საფრთხისა. ამ სისტემის სწორად მუშაობის დროს ქვეყანა მტერს დარაზმული ხვდებოდა. თუ ეს ჯაჭვი მოშლილი იყო, მტერიც შეუმჩნევლად ესხმოდა თავს ამა თუ იმ კუთხის, მსგავსი ნაგებობა იყო  გარახის და ხომაკირდეს ჯიხებიც.

გარახის თავდაცვითი სისტემა სამი კოშკისგან შედგებოდა. ერთ-ერთი კოშკი ამჟამად დანგრეულია. ადგილობრივი მცხოვრებლის დათუშა ქვარცხავას გადმოცემით  ქვით გადახურული კოშკის სიმაღლე სამხრეთიდან ხუთი, ხოლო ჩრდილოეთიდან, მთის დაქანების გამო, ნახევარი მეტრი ყოფილა, რმელსაც როგორც ჩანს დილეგადაც იყენებდნენ, რასაც ამტკიცებს აქ ნაპოვნი დასასჯელი ქვა-ხუნდი, რომელ;იც  ჩვენს მუზეუმში ინახება.

ზედა ჯიხა ქვედასგან 250 მეტრითაა დაშორებული. ნაგებია ხობისწყლის რიყის ქვებითა და ადგილობრივი კონგლომერატებით. ზედა კოშკი მაღალზეა აშენებული. მშენებლებს მიწის სიმაღლე საგანგებოდ აუწევიათ და  დაუტკეპნიათ. ეს კოშკი სათვალთვალო დანიშნულების უნდა ყოფილიყო. იქიდან კარგად მოჩანს კირცხის „უთუთის ფერდობი“ ახუთისა  და ლეწურწუმის  მთები. კოშკი კვადრატული ფორმისაა 7.3 X7.3მ. სიმაღლე 8.0 მეტრი  კედლის სისქე 150 სმ. სამხრეთის მხრიდან, სამი მეტრის სიმაღლეზე კოშკს დატანებული აქვს ერთნახევარი მეტრი დიამეტრის შესასვლელი  ხვრელი. ქვის სახურავი ჩანგრეულია. იატაკში ჩამარხული ყოფილა ქვევრები, ალბათ წყლის მარაგისთვის. კოშკში ადამიანის თავის სიმაღლეზე გამოჭრილია სათოფურები, რაც ნიშნავს რომ ჯიხა მეთექვსმეტე საუკუნის შემდეგაა აშენებული. ციხე-კოშკების მშენებლობა და იარაღის სახეობა ერთმანეთთან იყო დაკავშირებული, მშვილდისრისა  და სასროლო ქვების ეპოქაში ციხე ქონგურებიანია. გვიან ფეოდალურ ხანაში, როდესაც ცეცხლსასროლი იარაღები თოფი, დამბაჩა გაჩნდა, მკვეთრად შეიცვალა ნაგებობათა არქიტექტურა. ჩვენში ეს იარაღი მეთხუთმეტე საუკუნის ბოლოდან და მეთექვსმეტე საუკუნეში შემოდის . შესაბამისად ციხე-კოშკების კედლებშიც ჩნდება სათოფურები.

მესამე ქვედა ჯიხა უფრო დიდია ზემთაზე (10X10მ), სიმაღლეც ათი მეტრია . კედლის სისქე – ორი მეტრი . დასავლეთით ქარაფია. დანარჩენ მხარეებს ეტყობა გალავნის კვალი. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან ჰქონია. კარებთან კედელში ნახევარი მეტრის სიღრმეზე ოცი სანტიმეტრი დიამეტრის ორი ხვრელია, რომლებიც კარების ჩასარაზად უნდა ყოფილიყო გამოყენებული.

77315320 737184100132284 2521513958758678528 o

 ქვედა ჯიხის გალავანს შიგნით ეზოში ჩანს მარნის კვალი. შემორჩენილია სამი 1.5 მეტრი დიამეტრის ქვევრი. მკვლევართა მიერ გამოთქმულია მოსაზრება, რომ სახელწოდება „მარანი“ წარმოქმნილი უნდა იყოს მეოთხე-მერვე  საუკუნეებში. მაშინ, როცა ქვევრებისა და ინვენტარის შენახვა ერთად  ხდებოდა, ერთ სათავსში. საქართველოს ტერიტორიაზე გათხრილი ადრეფეოდალური ხანის მარანთა უმრავლესობა მხოლოდ ღვინის შესანახი სათავსო ჩანს, რადგან ღვინის დაყენებისათვის განკუთვნილი ინვენტარი მის გვერდით არ დასტურდება.

გარახის ციხე ჩვენი მუზეუმის ერთ-ერთი დამაარსებლის და პირველი დირექტორის აწ გარდაცვლილი ტიტე შელიას გადმოცემით, მის წინაპარს თავად ქაიხოსრო შელიას ეკუთვნოდა.ქვედა  ჯიხაზე ხის სასახლე ყოფილა დაშენებული. მამულის საზღვრები ახუთამდე აღწევდა. მასში შედიოდა დღევანდელი დაბა ჩხოროწყუს  ტერიტორია დასავლეთით მდ. ხობისწყლამდე – ლეწურწუმამდე, აღმოსავლეთით – მოდანახემდე. თავადს მდინარე ოჩხომურს გამოღმა თხილნარი ჰქონია გაშეენებული. ადრე ამ ადგილს სულერი  რქმევია.

ქაიხოსრო ფიზიკურად ძლიერი ყოფილა, კარგი მსმელი, ბიჭებიც მებრძოლი ჰყავდა. ერთ, აფხაზეთში ჩასიძებულ გვარად შელიას თავად შერვაშიძესთვის უთქვამს – ქაიხოსრო მოდის თავისი ბიჭებით  და ცხენების მოტაცებას გიპირებსო. შერვაშიძეს უპასუხნია-თუ მოვა, უცხენოდ მოუწევს სახლში წასვლაო. ეს რომ ქაიხოსროს გაუგია მართლაც დასცემია შერვაშიძეს თავისი ბიჭებით  და ცხენებიც გაუტაცნია და იარაღიც. შერვაშიძე თავისი ხალხით დასდევნებია , მაგრამ გზაში მდევრებისთვის ხალხს უთქვამთ :- მიდიან, მიჰყავთ ცხენები, მიაქვთ ნადავლი , მაგრამ უფრთხილდით კაცები კი არა დევები არიანო. ისინიც უკან დაბრუნებულან.  

საინტერესოა, იმავე ქაიხოსროზე ნაჯაგუში მცხოვრები 90 წლის დათუშა ქვარცხავას ნაამბობიც. ერთხელ ქაიხოსროს თავისი ყმა, ახალგაზრდა გლეხი ოტია გაუფრთხილებია : ხვალ დილით სვანეთში ბატონთან უნდა გავაგზავნო და მოემზადეო. ოტია დილით ადრე ამდგარა, მაგრამ წინაღამით  ნაქეიფარ ქაიხოსროს გაღვიძებას მორიდებია  და მის უნახავად წასულა სვანეთში. თავადთან მისულა, მისალმებია, მაგრამ არ იცის რა უთხრას-რაო ოტია, რაზე გამოგგზავნა ქაიხოსრო ბატონმაო-უკითხავს თავადს. ოტიას უთქვამს : ალბათ თქვენ  იცით ბატონოო! იმასაც დაახლოებით ოცდახუთკილოიანი ქვა მიუცია  და მიუტანე  შენს ბატონსო უთქვამსო. ოტიას მართლა წამოუღია ეს ქვა და ქაიხოსროსთვის მიუტანია. ამის გამო ამ დღიდან ოტიასთვის „გითოლენდია“ დაურქმევიათ და იმ ქვასაც „„გითოლენდიას ქვას “ ეძხდნენ თურმე .

გარახის ჯიხის შიდა ტერიტორიაზე უკანასკნელ დრომდე  მიჰყავდათ შესაწირი ფრინველი და საქონელი, განსაკუთრებით-ბატკნები, რაც იქ ადრე სალოცავის არსებობას ხშირი ომიანობა ჰქმნიდა.  უხუცესი მაცხოვრებლების გადმოცემით ( გიგლა კვირკველია, პლატონ ბებია) ჯიხას შიგნით სალოცავთან  ერთად სასაფლაოც ყოფილა, სადაც ვიღაც მაღალჩინოსანი თურქი ყოფილა დასაფლავებული. თურქის საფლავზე ნახევარმთვარე დაუდგამთ.

ისტორიკოს ლადი მამფორიას გადმოცემით აქ ერთ დროს თურქთა გარნიზონი  მდგარა. ხალხში ასეთი ლექსი ყოფილა გავრცელებული:

ომარ ფაშა, ქინდირ ფაშა,

ჩხვინდ ქოიგუ აგაფაშა

მუშენ ჭკომი ჩქიმი

ღეჯი მაშკა,

გვერდი ოიჭკომუდუდო,

გვერდი ქოიჩამუდუ შხვაშა“

ომარ ფაშა, ქინდირ ფაშა

ცხვირი გიგავს სახნისს

რატომ შეჭამე ჩემი ღორი მაშკა

ნახეხევარი გიჭამია და  ნახევარი გიჭმევია სხვაზე“

მუზეუმის ფონდში დაცულია წმ. გიორგის სახელობის 188 წ. შედგენილი მეტრიკული წიგნი, რომლის მიხედვით ზუგდიდის მაზრის სოფელ ნაჯაგუში ცხოვრობდნენ გლეხები: ვეკუები, პაპასქირები, მამფორიები, ქებურიები, კვირკველიები, ფირცხელავები, არახამიები, კაჭარავები, სორდიები, ბებიები, ყიფიანები, კვირკველიები, ქეცურიები, ხეცურიანები, ჩამახიები, მიქავები და თოდუები, აზნაურები: ქვარცხავა, პაპასქირი, გობეჩია, კიკიანი,. თავადები: აფაქიძე, შელია, მღვდელი- კვირკველია, ჟორდანია;

ასევე ჩვენს მუზეუმში დაცული 1894 -1898 წწების აღმასრულებელი ფურცელი გვამცნობს , რომ გოგი ქაიხოსროს ძე შელიას მიწის ნაკვეთი მიუყიდია სოფ. ნაჯაგუში არახამიასთვის. 1822 წელს გოგის შესძენია შვილი ბესარიონი  და სხვა დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ გარახას ციხის მფლობელ ქაიხოსრო შელიას  უნდა ეცხოვრა მეთვრამეტე საუკუნის ბოლოსა და მეცხრამეტე საუკუნის პირველ ნახევარში.

ასეთია გარახას ( ნაჯაგუს) ციხე და გადმოცემები მისი მფლობელის  შესახებ, რომელთა მოპოვებაც შევძელი.  ჩვენი აზრით გარახის ციხე საინტერესო ისტორიული ძეგლია , რომელიც სერიოზულ მეცნიერულ კვლევას მოითხოვს.

ასევე საინტერესოა „ხომაკირდეს ჯიხები“ ( მეოთხე- მეექვსე საუკუნეები) , რომელიც ნაჯაგუს ციხის დასავლეთით ერთ კილომეტრში მდებარეობს ;მათ მეცნიერული შესწავლა სჭირდება.

გურამ მალანია

You may also like

Leave a Reply

Многочисленные исторические памятники, созданные нашими предками, выдержали испытание временем и сохранились до наших дней. Большинство из них были изучены учеными, но многие памятники были оставлены без внимания или не полностью исследованы.

1

К ним относятся Наджагу и Хомакирде, расположенные в Чхороцку.
У нашей страны всегда был враг. Были не менее сложные атаки по отражению многочисленных врагов, что привело к необходимости создания оборонительных сооружений.


Защитные средства существовали более или менее всегда. Даже когда человек жил в каменном веке. В нашем музее представлены каменные орудия каменного века. С помощью таких и подобных орудий человек выгнал хищников из пещеры и поселился в них. Пещера была и более теплой, и более защищенной, поскольку она должна была отражать атаки с одной стороны.

1147518 10201117777737921 1259363007 o
Вид из Гарахи

Время прошло. Человек покинул пещеру. Он сам построил более удобное жилье. Потребность также требовала более различных средств защиты. Люди поселились на высоком месте на холме. Научился делать металл. Камень был сначала заменен бронзой, затем железом. Бронзовое оружие было более надежным и удобным, чем каменное оружие и железная бронза, но одного оружия и храбрости было недостаточно. Иногда при внезапном нападении требовалось укрытие.

Первоначально эти здания были примитивными. После создания государства появились города-крепости с башнями и оградами, благодаря которым была создана единая система обороны.кто был в замке, предупреждали охранников второго замка огнем

Это был знак надвигающейся опасности. Когда эта система работала должным образом, страна была организована для борьбы с врагом. Если эта цепь была разорвана, то противник атаковал

Система обороны Гарак состояла из трех башен. Одна из башен в настоящее время находится в руинах. По словам местного жителя Датюши Кварцхавы, высота покрытой камнем башни составляла пять метров с юга и полметра с севера из-за горного склона, который, по-видимому, использовался для заключенных

Верхняя часть находится в 250 метрах от нижней. Он построен из булыжников Хобисцкали и местных конгломератов. Верхняя башня построена высоко. Строители специально подняли высоту земли и уплотнили ее. Эта башня должна была быть в целях наблюдения.. На южной стороне, на высоте трех метров, башня имеет входное отверстие диаметром полтора метра. Каменная крыша рухнула. Кувшины были похоронены в полу, вероятно, для водоснабжения.конце феодальной эпохи, когда появилось огнестрельное оружие с винтовками и боеприпасами, архитектура зданий резко изменилась.

Третья нижняя часть больше верхней (10х10 м), высота – десять метров. Толщина стены – два метра.

77315320 737184100132284 2521513958758678528 o

Есть три кувшина диаметром 1,5 метра.

You may also like

Leave a Reply

Odabade.Ge

ჩხოროწყუს ციფრული არქივი

ჩხოროწყუს ციფრული არქივი

 პროექტი "ჩხოროწყუს ციფრული არქივი"    ააიპ "საქართველოს რეგიონების სივრცის" და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის  კულტურის სამსახურის ერთობლივი ინიციატივაა

სამოქალაქო სივრცე

ერთად შევქმნათ სამოქალაქო სივრცე

ერთად შევქმნათ სამოქალაქო სივრცე

  ააიპ "საქართველოს რეგიონების სივრცე"  ღიაა ყველა დაინტერესებული ადამიანისთვის.   

ჩხოროწყუს ელექტრონული ქსელი

ჩხოროწყუს  ელექტრონული ქსელი

ჩხოროწყუს ელექტრონული ქსელი

ჩვენ  ვქმნით  ჩხოროწყუს ელექტრონულ ქსელს, რომელიც  მოიცავს  ინფორმაციათა ფართო ქსელს ჩხოროწყუს  და  საქართველოს რეგიონების შესახებ