მოგვწერეთ
მთავარი გვერდი » მუნიციპალეტეტი » ადმინისტრაციული ერთეულები » სოფელი ზუმი » სოფელ ზუმის ისტორია, ძველი ტაძრები და გადმოცემები — ინტერვიუ ლალი ნარმანიასთან

სოფელ ზუმის ისტორია, ძველი ტაძრები და გადმოცემები — ინტერვიუ ლალი ნარმანიასთან

ავტორი: chkhorotskuge

სოფელ ზუმის წარსული, უძველესი სალოცავები, ადგილობრივი გვარების ისტორია და სოფლის სახელწოდების წარმოშობასთან დაკავშირებული გადმოცემები — ამ თემებზე ვიდეოინტერვიუში ლალი ნარმანია გვესაუბრება.

ლალი ნარმანია წარმოშობით აფხაზეთიდანაა. ზუმში გათხოვების შემდეგ იგი სოფლის ისტორიით დაინტერესდა და წლების განმავლობაში არაერთი მასალა მოიძია. დღეს მუშაობს წიგნზე, რომელშიც ზუმის წარსული უნდა აისახოს. მისი ერთ-ერთი სურვილია სოფელში მუზეუმის გახსნა, სადაც თავმოყრილი იქნება ისტორიული მასალები და ადგილობრივი მოსახლეობის მეხსიერებაში შემონახული ცნობები.

ლალი ნარმანიას მონათხრობის მიხედვით, ზუმს მდიდარი და უძველესი ისტორია აქვს. სოფელში დღემდე შემორჩენილია ძველი ნაგებობების კვალი, სალოცავების ნაშთები და სხვადასხვა ისტორიული გადმოცემა.

ერთ-ერთი ასეთი ადგილია ჭუბიშის გორა, რომელიც სოფლის განაპირას, ზუმისა და მუხურის საზღვართან მდებარეობს. როგორც მთხრობელი განმარტავს, „ჭუბიში“ მეგრულად ვაზის გადაშენებული ჯიშის სახელწოდებაა.

გორაზე ოდესღაც ეკლესია იდგა. მისი აგების ზუსტი დრო ცნობილი არ არის. ლალი ნარმანიას გადმოცემით, ტაძარი XIX საუკუნეში მომხდარი მიწისძვრის შედეგად დაინგრა. მიუხედავად ამისა, ეს ადგილი მოსახლეობისთვის სალოცავ მნიშვნელობას ინარჩუნებდა. ეკლესიის ნანგრევებთან მოგვიანებითაც სრულდებოდა რელიგიური რიტუალები, მათ შორის ე.წ. „მისობის ლოცვა“. აქ სალოცავად განსაკუთრებით ღვინჯილიების გვარის წარმომადგენლები ადიოდნენ.

დღემდე დაუზუსტებელია, ვის სახელზე იყო ნაკურთხი ჭუბიშის გორაზე არსებული ტაძარი — წმინდა გიორგის თუ ღვთისმშობლის.

ლალი ნარმანიას მონათხრობის თანახმად, ძველი ეკლესიის დანგრევიდან რამდენიმე წლის შემდეგ სოფლის ცენტრში, სასაფლაოს მახლობლად, ახალი, ხის ეკლესია ააგეს.

ამ ტაძრის მშენებლობა უკავშირდება ჩიქოვანების გორდიდან გადმოსახლებას. მათთან ერთად ჩამოსულ პირველ სასულიერო პირებად ურატაძეები სახელდებიან. მთხრობლის ინფორმაციით, ამ გვარის შთამომავლებისგან დღეს სოფელში მხოლოდ ერთი ოჯახია დარჩენილი.

ხის ეკლესია მთავარანგელოზის სახელობის ყოფილა. მასთან დაკავშირებული ერთ-ერთი საინტერესო ტრადიცია ნათლისღების დღესასწაულის აღნიშვნა იყო.

ყოველი წლის 19 იანვარს, საზეიმო წირვის დასრულების შემდეგ, სასულიერო პირი ხობისწყალში ჯვარს აგდებდა. მდინარის იმ მონაკვეთში წყლის სიღრმე დაახლოებით შვიდ მეტრს აღწევდა. ახალგაზრდები ჯვრის ამოსაღებად წყალში ჩადიოდნენ, ხოლო ის, ვინც ჯვარს ამოიტანდა, სოფლის საზოგადოებაში განსაკუთრებული პატივისცემით სარგებლობდა.

ინტერვიუში მნიშვნელოვანი ადგილი ეთმობა თავად სოფლის სახელწოდების — ზუმის — წარმოშობასაც.

ლალი ნარმანია რამდენიმე გადმოცემას იხსენებს. ერთ-ერთი გავრცელებული ვერსიით, სახელწოდება დაკავშირებულია მეგრულ სიტყვასთან „ზუმუა“, რაც აზომვას ნიშნავს.

გადმოცემის თანახმად, დადიანს განუზრახავს მიწების სრულად აზომვა, რათა ვენახებიდან გადასახადი — „კულუხი“ — აეკრიფა. ამ მიზნით გაგზავნილი მზომელები კი უკვალოდ დაკარგულან. სწორედ ამ ამბავს უკავშირებს ხალხური გადმოცემა სახელწოდება „ზუმის“ წარმოშობას.

სოფლის ისტორიის მეორე მნიშვნელოვანი ხაზი ლემონჯავების გვარს უკავშირდება. როგორც ლალი ნარმანია ჰყვება, ზუმის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ამ გვართანაა დაკავშირებული და მისი წარსული სოფლის ისტორიის განუყოფელი ნაწილია.

მთხრობლის მიერ მოძიებული ძველი ცნობების მიხედვით, ლემონჯავებს განსაკუთრებული სამხედრო მოვალეობები ეკისრებოდათ. მათ ჯარის ხელმძღვანელობასა და სამხედრო საქმიანობაში მნიშვნელოვანი ფუნქცია ჰქონიათ. ამ ისტორიას უკავშირდება ტოპონიმი „ნალიმაც“, რომელიც ნაბრძოლ ადგილად განიმარტება.

ერთ-ერთი შემოსევის დროს ლემონჯავების საცხოვრებელი მხარე აოხრებულა და განადგურებულა. მოგვიანებით, XVII საუკუნეში, ამ გვარის სამი ძმა სვანეთიდან ჩამოსულა და დღევანდელი ჯვარის ტერიტორიაზე, ნახირთან ერთად, დაბანაკებულა.

გადმოცემის მიხედვით, იმ დროს სანადიროდ გამოსულ ლევან II დადიანს ძმების მიერ დანთებული ცეცხლი შეუმჩნევია. მთავარი მათ შეხვედრია და ძმების ქცევითა და თავაზიანობით კმაყოფილი დარჩენილა.

დადიანს მათთვის დასახლების ნება მიუცია და უფლება დაურთავს, ჯვრით შემოეხაზათ ის ტერიტორია, სადაც ცხოვრებას აპირებდნენ. ამ ამბავს უკავშირებს გადმოცემა სახელწოდება „ჯვარის“ წარმოშობას.

ლალი ნარმანიას მონათხრობის მიხედვით, ძმებსა და მათ შთამომავლებს ამ ადგილას მოგვიანებით სალოცავი აუგიათ, რომელიც ლემონჯავების ეკლესიის სახელით იყო ცნობილი.

გარკვეული დროის შემდეგ ლემონჯავებს დადიანისთვის ახალი საცხოვრებელი ადგილის დათმობა უთხოვიათ. მათ სურდათ გადასვლა ხობისწყლის ზემოთ, მდინარე სკურჩას ზემო გორაზე, ხობისწყალსა და სკურჩას შორის მდებარე ტერიტორიაზე.

ამ ადგილის მიმართ მათი ინტერესი ძველ საგვარეულო გადმოცემას უკავშირდებოდა: ლემონჯავებს ახსოვდათ, რომ მათი წინაპრები თავდაპირველად სწორედ ამ მხარეში ცხოვრობდნენ.

ლალი ნარმანიას მონათხრობი სოფელ ზუმის წარსულის არაერთ მნიშვნელოვან ეპიზოდს აცოცხლებს — ძველ სალოცავებს, გადმოსახლებულ გვარებს, რელიგიურ ტრადიციებსა და ადგილთა სახელწოდებებთან დაკავშირებულ ამბებს.

ეს ისტორიები ადგილობრივი მეხსიერების ნაწილია, რომლის შეგროვებასა და მომავალი თაობებისთვის შენარჩუნებას ლალი ნარმანია წლების განმავლობაში ცდილობს.

ბმული

-
00:00
00:00
Update Required Flash plugin
-
00:00
00:00