მოგვწერეთ
მთავარი გვერდი » მუნიციპალეტეტი » ადმინისტრაციული ერთეულები » კურორტი მუხური » მუხურის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია(საჩიქოვანო)

მუხურის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია(საჩიქოვანო)

ავტორი: chkhorotskuge

ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხურში, სოფლის ცენტრთან, მდინარე ხობისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე, საჩიქოვანოს უბანში, ძველ სასაფლაოსთან შემორჩენილია წმინდა გიორგის სახელობის სამნავიანი ბაზილიკის ნანგრევები.

მდებარეობა და ისტორია

კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სააღრიცხვო ბარათის მიხედვით, ეკლესია გვიანი შუა საუკუნეებით თარიღდება.

დავით ჭითანავას მიერ დაფიქსირებული ადგილობრივი გადმოცემით, ეკლესია XVIII საუკუნეში აუშენებიათ და მას ხის გუმბათი ჰქონია. თავად მკვლევარი ტაძრის აგებას XIX საუკუნის მეორე ნახევარს უკავშირებს.

ეკლესია ისტორიულად ჩიქოვანების გვარს უკავშირდებოდა. XIX საუკუნის მეორე ნახევრისა და XX საუკუნის დასაწყისის საეკლესიო ცხოვრების შესახებ შემორჩენილია ტაძრის მსახურთა ბიოგრაფიული და სტატისტიკური ცნობები.

დავით ჭითანავას ნაშრომში დაცული ადგილობრივი გადმოცემის მიხედვით, ეკლესია 1929 წელს დაუნგრევიათ.

დაახლოებით 1990 წლის ცნობაში ვალერიან ახალაია მუხურის ეკლესიას ნანგრევების სახით მოიხსენიებს. სავარაუდოდ, იგი საჩიქოვანოს ეკლესიას გულისხმობს.

საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, ძველი საეკლესიო ტრადიციის გაგრძელების მიზნით, გადაწყდა წმინდა გიორგისა და წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ახალი ეკლესიის აშენება.

არქიტექტურული აღწერა

პარმენ ზაქარაიას სახელობის ნოქალაქევის არქიტექტურულ-არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალის სპეციალისტების — დავით ლომიტაშვილის, ლ. ჯანჯღავასა და გ. წურწუმიას მიერ 2012 წლის 9 აგვისტოს შედგენილი აღწერის მიხედვით, მუხურის სამნავიანი ბაზილიკა ნაგებია ფლეთილი ქვით, კირის დუღაბზე. ფრაგმენტულად გამოყენებულია რიყის ქვაც.

ტაძარს სამი შესასვლელი აქვს — დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. შესასვლელები გარკვეულ პერიოდში აგურით მოუწესრიგებიათ და შემორჩენილი თაღებიც აგურით გამოუყვანიათ.

ტაძრის გადახურვა მთლიანად ჩამოქცეულია. როგორც ჩანს, ეკლესიას მოლესილი იატაკი ჰქონდა. საკურთხევლის ჩრდილოეთისა და სამხრეთის აფსიდები, სავარაუდოდ, ხის კანკელით იყო გამოყოფილი დანარჩენი სათავსისაგან.

ცენტრალური აფსიდის სარკმელი გამოყვანილია ადგილობრივი, ე.წ. შირიმის ტიპის ქვით, რომლის საბადოებიც მიმდებარე ტერიტორიაზე მრავლადაა.

სპეციალისტთა დაკვირვებით, ტაძარში მინიმუმ სამი სხვადასხვა სამშენებლო ფენა იკითხება.

ფოტომასალაზე დაფიქსირებული დეტალები

კულტურული მემკვიდრეობის პორტალისა და ჩხოროწყუს ციფრული პლატფორმის ფოტომასალაზე ჩანს ინტერიერში შემორჩენილი მასიური კედლის შვერილები, რომელთა წყობაში გამოყენებულია შედარებით მსხვილი და რეგულარული ფორმის ქვები.

ინტერიერის კედლებში შემორჩენილია სხვადასხვა ზომის თაღოვანი ნიშები, დამუშავებული ქვის ელემენტებით. ერთ-ერთი ნიშის სიახლოვეს შეინიშნება დამატებითი რკალისებრი ქვის ფრაგმენტიც.

ღიობების კიდეებთან მკაფიოდ იკითხება ქვისა და აგურის წყობის ურთიერთმიმართება. ტაძრის გარე კედლებში ფრაგმენტულად შემორჩენილია თაღოვანი ღიობები.

არქიტექტურული მონაცემები მიუთითებს ძეგლის მრავალეტაპიან სამშენებლო ისტორიაზე. ცალკეული სამშენებლო ფენების დათარიღება დამატებით კვლევას საჭიროებს.

საეკლესიო ცხოვრება და სასულიერო პირები

მუხურის წმინდა გიორგის ეკლესიის ისტორიის შესწავლისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დავით ფეიქრიშვილის მიერ შექმნილ და დაფინანსებულ ისტორიულ-საინფორმაციო პლატფორმაზე — „მემატიანე“ (Mematiane.ge) — თავმოყრილი მასალები.

დავით ფეიქრიშვილს მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის საქართველოს ისტორიული და საეკლესიო მასალების შეგროვების, სისტემატიზაციისა და ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომობის საქმეში. მის მიერ შექმნილი ელექტრონული რესურსი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოს სოფლების, ეკლესიებისა და სასულიერო პირთა ისტორიის შესასწავლად.

„მემატიანეზე“ გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, მუხურის წმინდა გიორგის ეკლესიაში სხვადასხვა დროს მსახურობდნენ:

სახელი და გვარითანამდებობადაფიქსირებული წლები
ნიკოლოზ ბენდელიანიმღვდელი1866; 1871–1898
ფილიპე ბენდელიანიმედავითნე1871
ვასილ ჩიქოვანიმედავითნე; დიაკონი1872; 1900 (შესაბამისად)
ანტონ ჩიქოვანიმედავითნე1873
სოფრომ ხობელიამედავითნე1892
ევსტატე (ესტატე) ბენდელიანიმედავითნე; მღვდელი1896; 1901–1916 (შესაბამისად)
მელიტონ ჩიქოვანიმედავითნე1910–1916

აღსანიშნავია ბენდელიანებისა და ჩიქოვანების გვარის წარმომადგენელთა მონაწილეობა ტაძრის საეკლესიო ცხოვრებაში.

საეკლესიო სტატისტიკა

„მემატიანეზე“ დაცულია ცნობები ეკლესიაში ჩატარებული ნათლობებისა და ჯვრისწერების შესახებ.

წელიმონათლული ბავშვებიჯვრისწერა
1877277
1887317
1897156
1908327
1914367

წყარო: დავით ფეიქრიშვილი — „მემატიანე“, მუხურის წმინდა გიორგის ეკლესია. მონაცემები მოიცავს ცალკეულ წლებს და არა უწყვეტ ქრონოლოგიურ პერიოდს.

ეს ცნობები მნიშვნელოვანია როგორც ეკლესიის, ისე მუხურის მოსახლეობის რელიგიური და საზოგადოებრივი ცხოვრების შესასწავლად.

ძეგლის ფიზიკური მდგომარეობა

2012 წლის 9 აგვისტოს შედგენილი სააღრიცხვო ბარათის მიხედვით, ეკლესიის ფიზიკური მდგომარეობა შეფასებულია როგორც ძალიან ცუდი.

სპეციალისტები მიუთითებდნენ სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლების შესასვლელებზე არსებული თაღების ჩამონგრევის საფრთხეზე და აუცილებელ ღონისძიებად მიიჩნევდნენ ძეგლის მთელი პერიმეტრის კონსერვაციას.

ფოტომასალაზე ჩანს კედლების ზედა ნაწილებზე გავრცელებული სურო და მერქნიანი მცენარეულობა. ცალკეულ კედლებზე იზრდება ხეები. ტაძრის ინტერიერში მიმოფანტულია ჩამოშლილი ქვისა და აგურის ფრაგმენტები.

ძეგლის შემორჩენილი არქიტექტურული ელემენტებისა და მრავალფენიანი სამშენებლო ისტორიის გათვალისწინებით, მისი შემდგომი კვლევა და კონსერვაცია მნიშვნელოვანია მუხურის ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისთვის.

წყარო: კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სააღრიცხვო ბარათი (2012) და დოკუმენტური ფოტომასალა. აღწერა არ წარმოადგენს ძეგლის დღევანდელი კონსტრუქციული მდგომარეობის ახალ შეფასებას.

ისტორიული ქრონოლოგია

  1. გვიანი შუა საუკუნეებიდათარიღება კულტურული მემკვიდრეობის სააღრიცხვო ბარათის მიხედვით.
  2. XVIII საუკუნეტაძრის აგების პერიოდი დავით ჭითანავას მიერ დაფიქსირებული ადგილობრივი გადმოცემით.
  3. XIX საუკუნის მეორე ნახევარიტაძრის აგების პერიოდი დავით ჭითანავას მოსაზრებით.
  4. 1866–1916 წლებისაეკლესიო მსახურთა შესახებ შემორჩენილი ისტორიული ცნობები.
  5. 1929 წელიეკლესიის დანგრევა, ადგილობრივი გადმოცემით.
  6. დაახლოებით 1990 წელივალერიან ახალაიას ცნობა მუხურის ეკლესიის ნანგრევების შესახებ.
  7. 2006 წლის 30 მარტისააღრიცხვო ბარათში მითითებული მინისტრის №3/133 ბრძანების თარიღი.
  8. 2012 წლის 9 აგვისტოძეგლის არქიტექტურული აღწერისა და სააღრიცხვო ბარათის შედგენა.
  9. 2020 წლის 13 მარტიეკლესიის შესახებ ინფორმაციისა და ფოტომასალის გამოქვეყნება ჩხოროწყუს ციფრულ პლატფორმაზე.

ძეგლის საინფორმაციო ბარათი

პარამეტრიმონაცემი
სახელწოდებაწმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია
ადგილობრივი სახელწოდებასაჩიქოვანოს ეკლესია
რეგიონისამეგრელო-ზემო სვანეთი
მუნიციპალიტეტიჩხოროწყუ
სოფელიმუხური
მდებარეობასოფლის ცენტრი, ძველი სასაფლაო
გეოგრაფიული მდებარეობახობისწყლის მარჯვენა სანაპირო
არქიტექტურული ტიპისამნავიანი ბაზილიკა
დათარიღებაგვიანი შუა საუკუნეები — სააღრიცხვო ბარათის მიხედვით
სამშენებლო ფენებიმინიმუმ სამი
სამშენებლო მასალაფლეთილი ქვა, რიყის ქვა, აგური, კირი, შირიმი
ფუნქციარელიგიური
ძეგლის კატეგორიაადგილობრივი
საკუთრება (2012 წლის მონაცემებით)საქართველოს საპატრიარქო
სამართლებრივი დოკუმენტი2006 წლის 30 მარტის №3/133 ბრძანების დანართი
მემკვიდრეობის პორტალის ID5181
კოორდინატები42.634871, 42.183655

Google Maps — ძეგლის მდებარეობა

გამოყენებული წყაროები

  1. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სააღრიცხვო ბარათი — „მუხური, სამნავიანი ბაზილიკა“.
    პარმენ ზაქარაიას სახელობის ნოქალაქევის არქიტექტურულ-არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი. შემდგენლები: დავით ლომიტაშვილი, ლ. ჯანჯღავა, გ. წურწუმია. 9 აგვისტო, 2012 წელი.
    კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი — ობიექტი №5181
  2. ჩხოროწყუს ციფრული პლატფორმა.
    ადგილობრივი ისტორიული ცნობები და ფოტომასალა. 13 მარტი, 2020 წელი.
    მუხურის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია (საჩიქოვანო)
  3. დავით ფეიქრიშვილი — ისტორიულ-საინფორმაციო პლატფორმა „მემატიანე“.
    საეკლესიო მსახურთა ბიოგრაფიული მონაცემები და საეკლესიო სტატისტიკა.
    მუხურის წმინდა გიორგის ეკლესია — Mematiane.ge
  4. დავით ჭითანავა.
    ნაშრომის მონაკვეთი „სოფელი მუხური“ — საჩიქოვანოს წმინდა გიორგის ეკლესიის აღწერა, ადგილობრივი გადმოცემები, დათარიღება და ფოტომასალა.
  5. ვალერიან ახალაია.
    მუხურისა და ლეგახარეს ეკლესიების შესახებ ცნობა, დაახლოებით 1990 წელი.

დამხმარე ვიზუალური წყაროები: კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოსა და ჩხოროწყუს ციფრული პლატფორმის ფოტომასალა. დავით ჭითანავასა და ვალერიან ახალაიას ნაშრომების სრული ბიბლიოგრაფიული მონაცემები დასაზუსტებელია.

-
00:00
00:00
Update Required Flash plugin
-
00:00
00:00